ამბობენ, რომ გამოსაშვები საღამო ბრჭყვიალა კაბებზე, ნაქირავებ სმოკინგებზე და იმ ერთღამიან მოჩვენებით რწმენაზე უნდა იყოს, თითქოს ყველას მომავალი უკვე გადაწყვეტილია.

ჩემთვის ასე არასდროს იქნებოდა.
მე თვრამეტი წლის ვარ და ჩემი მთელი სამყარო ერთ პატარა ბინაში და ერთ ასაკოვან ქალში ეტევა — ვერცხლისფერ თმიანი, დაღლილი ხელებით. ჩემი ბებია, დორისი, ერთადერთი ოჯახია, რაც კი ოდესმე მყოლია. დედა ჩემი დაბადებისას გარდაიცვალა. მამა არასდროს მიცნობია. სანამ კითხვების დასმას ვისწავლიდი, ბებიამ უკვე გადაწყვიტა, რომ ის საკმარისი იყო — რომ სიყვარულს ბევრი ადამიანი არ სჭირდება.
ის ორმოცდაათ წელს გადაცილებული იყო, როცა თავისთან წამიყვანა. როცა სხვა ბავშვებს მშობლები ჰყავდათ, რომლებიც ფეხბურთის გუნდებს ავარჯიშებდნენ ან საბუნებისმეტყველო პროექტებში ეხმარებოდნენ, მე ბებია მყავდა, რომელიც ორმაგ ცვლაში მუშაობდა და სახლში ლიმონის სარეცხი საშუალების სუნით ბრუნდებოდა. საღამოობით თავგადასავლების წიგნებს მიკითხავდა, მაშინაც კი, როცა დაღლილობისგან თვალები ეწვოდა. ყოველ შაბათს, უკლებლივ, ბლინებს აცხობდა — ხან დინოზავრის, ხან რაკეტის ფორმის — და იცინოდა, როცა მრუდე გამოდიოდა. არც ერთი სასკოლო სპექტაკლი, მშობელთა კრება თუ ორთოგრაფიული კონკურსი არ გამოუტოვებია — მაშინაც კი, როცა პირდაპირ სამუშაოდან უნდა მისულიყო.
ჩვენი თავის გასატანად, ბებიამ ჩემს სკოლაში დამლაგებლად დაიწყო მუშაობა.
აი, მაშინ დაიწყო ხუმრობებიც.
თავდაპირველად — ჩურჩული დერეფანში.
„მომავალი მოპის ბიჭი.“
მერე უფრო ხმამაღლა.
„ფრთხილად, ქლორის სუნი აქვს.“
ზოგიერთს ხმის დაწევაც არ უცდია. რამდენიმე იცინოდა, როცა ხედავდა, როგორ მიაგორებდა ბებია თავის ურიკას დერეფანში — თავი დაბლა, თმა аккуратно შეკრული, თითქოს ცდილობდა, თავი უფრო პატარა გაეხადა.
ვისწავლე, როგორ გამეგო ტკივილი. როგორ გამეღიმა, როგორ ჩამექნია ხელი, როგორ გამეცინა სხვებთან ერთად ისე, თითქოს გული არ მიჭერდა ყოველ ჯერზე, როცა ჩემს აღმზრდელ ქალს დასცინოდნენ. ბებიას არაფერი მითქვამს. არასდროს. არ მინდოდა, თავისი პატიოსანი შრომის გამო შერცხვოდა. არ მინდოდა, წამით მაინც ეგრძნო, რომ საკმარისი არ იყო.
და მერე მოვიდა გამოსაშვები საღამოს დრო.
ყველა ლაპარაკობდა პაემანებზე, ლიმუზინებზე, საღამოს შემდეგ წვეულებებზე. მე არავინ დამიპატიჟებია. არა იმიტომ, რომ ვერ შევძლებდი — არამედ იმიტომ, რომ უკვე ვიცოდი, ვის წაყვანაც მინდოდა.
როცა ბებიას ვუთხარი, რომ მასთან ერთად წასვლა მინდოდა, ისე შემომხედა, თითქოს გონება დამეკარგა.
„საყვარელო,“ მითხრა ჩუმად, „ეს ახალგაზრდებისთვისაა. მე სახლში დავრჩები და ჩემს სერიალს ვუყურებ.“
დავუჟინე. ვუთხარი, რომ ის ჩემს ცხოვრებაში ყველაზე მნიშვნელოვანი ადამიანი იყო. რომ მის გარეშე ქუდითა და მანტიით ვერ ვიქნებოდი იქ, სადაც უნდა ვყოფილიყავი. ხანგრძლივი დუმილის შემდეგ თავი დამიქნია, თვალები უციმციმებდა.
გამოსაშვები საღამოს დღეს მან ძველი ყვავილებიანი კაბა ჩაიცვა, რომელიც წლების განმავლობაში ფრთხილად ჰქონდა კარადაში შენახული. ნერვიულად ისწორებდა კალთას და ბოდიშს მიხდიდა, რომ „უფრო ლამაზი“ არაფერი ჰქონდა.
ჩემთვის ის სრულყოფილი იყო.
დარბაზი სავსე იყო მუსიკით, შუქებით და ბავშვებით, რომლებიც ზედმეტად ცდილობდნენ დიდებს დამსგავსებოდნენ. მშობლები და მასწავლებლები კედლებთან იდგნენ, იღიმოდნენ, ფოტოებს იღებდნენ. როგორც კი მუსიკა დაიწყო, ბიჭები ულამაზეს გოგოებთან გაიქცნენ — ხმამაღლა იცინოდნენ, თავს იწონებდნენ.
მე არ გავნძრეულვარ.
როცა სიმღერა შეიცვალა, ბებიას მივუბრუნდი და ხელი გავუწოდე.
„ამ ცეკვას ხომ არ მომცემ?“ — ვკითხე.
გაწითლდა. „არ ვიცი, მახსოვს თუ არა,“ — ჩურჩულით მითხრა.
„ყველაფერი შენ მასწავლე,“ — ვუპასუხე. „ამასაც გადავიტან.“
მოკრძალებულად გაეცინა და ხელი ჩამიდო.
როგორც კი საცეკვაო მოედანზე შევაბიჯეთ, სიცილი აფეთქდა.
„შენი ასაკის გოგო არ გყავს?!“
„დამლაგებელთან ცეკვავს!“
ვიღაცამ ჩაფრუტუნა, სხვამ ირონიულად ტაში დაუკრა. ბებიას ხელი შემიკანკალდა. მხრები ჩამოუშვა და გაჩერდა.
„საყვარელო,“ — მითხრა გატეხილი ხმით, „არაფერია. სახლში წავალ. შენ მეგობრებთან ერთად გაერთე.“
იმ წამს რაღაც მომწყდა.
მის ხელს მოვუჭირე. „გთხოვ, ნუ წახვალ,“ — ჩუმად ვუთხარი. მერე ხელი გავუშვი და პირდაპირ დიჯეის პულტისკენ წავედი.
სანამ ვინმე შემაჩერებდა, მუსიკა გამოვრთე.
სიჩუმე ტალღასავით დაეცა დარბაზს.
ყველა სიცილი შუა სუნთქვაში შეწყდა. ყველა თავი ჩემსკენ შემობრუნდა, როცა მიკროფონი ავიღე. გული ისე მიცემდა, მეგონა, მკერდიდან ამოხტებოდა.
ხელები მიკანკალებდა, მაგრამ ხმა მტკიცე მქონდა.
„რაღაცის თქმა მინდა,“ — დავიწყე. „და მოგწონთ თუ არა, მოგიწევთ მოსმენა.“
რამდენიმე ადამიანი უხერხულად შეირხა. დავინახე ბებია, საცეკვაო მოედნის კიდესთან გაყინული იდგა, თვალები გაფართოებული ჰქონდა.
„ქალი, რომელსაც დასცინით,“ — გავაგრძელე და მისკენ მივუთითე, „ჩემი ბებიაა. დორისი. მან მარტო გამზარდა მას შემდეგ, რაც დედა ჩემი დაბადებისას გარდაიცვალა. მუშაობდა იქამდე, სანამ ხელები უსკდებოდა და ზურგი სტკიოდა, მხოლოდ იმისთვის, რომ საჭმელი, ტანსაცმელი და წიგნები მქონოდა.“
დარბაზში ისეთი სიჩუმე ჩამოვარდა, ვიღაცის ქვითინიც კი გავიგონე.
„ყოველ საღამოს ზღაპრებს მიკითხავდა, როცა დაღლილი იყო. ყოველ შაბათს ბლინებს აცხობდა. ყველა სასკოლო ღონისძიებაზე მოდიოდა — მაშინაც კი, როცა მთელი დღე იატაკებს წმენდდა და უკანა რიგში უწევდა დგომა.“
ღრმად ჩავისუნთქე.
„დიახ, ის დამლაგებელია. ამ სკოლაში. და ზოგიერთ თქვენგანს ეს სასაცილოდ ეჩვენება.“
ხმა ამიმაღლდა. „მაგრამ იცოდეთ: ამ ქალმა მასწავლა, რას ნიშნავს პასუხისმგებლობა. რას ნიშნავს სიკეთე. რას ნიშნავს ნამდვილი სიყვარული.“
მოვავლე თვალი კლასელებს, მასწავლებლებს, მშობლებს.
„მან ჩემთვის იმაზე მეტი გააკეთა, ვიდრე ბევრს მთელი ცხოვრების განმავლობაში შეუძლია. და თუ გგონიათ, მასთან ცეკვა სირცხვილია, მაშინ ვერ ხვდებით, რას ნიშნავს გამოსაშვები საღამო — ან ცხოვრება.“
ხმამ გამიტყდა. არ დავმალე.
„ის ჩემი ოჯახია. ის ჩემი გმირია. და მე ვამაყობ — ვამაყობ — რომ მისი შვილიშვილი ვარ.“
ცოტა ხნით არავინ განძრეულა.
შემდეგ ნელ-ნელა ტაშმა იფეთქა. მშობლები ფეხზე წამოდგნენ. მასწავლებლები თვალებს იწმენდდნენ. ის ბავშვებიც კი, ვინც ადრე იცინოდა, თვალებს ხრიდნენ სირცხვილით.
ბებიასთან დავბრუნდი და ხელი ისევ გავუწოდე.
„ამ ცეკვას ხომ არ მომცემ?“ — ვკითხე.
მან თავი დამიქნია, ცრემლები ლოყებზე ჩამოსდიოდა.
როცა მუსიკა ისევ ჩაირთო, საცეკვაო მოედანზე მარტო აღარ ვიყავით. სხვებიც შემოგვიერთდნენ. მაგრამ მე მათ ვერ ვხედავდი.
მე მხოლოდ იმ ქალს ვხედავდი, რომელმაც ყველაფერი მომცა — ბოლოს და ბოლოს გამართულად მდგარს, ზუსტად იქ, სადაც ეკუთვნოდა.







