სამი თვე დედაჩემის საფლავიდან — და მამამ მისი და შეირთო. ვცდილობდი დავიმკვიდრო, რომ გლოვა ადამიანებს შეუძლებელ გადაწყვეტილებებამდე აჰყავს. მაგრამ ქორწილზე ჩემი ძმა გვიან მივიდა, გვერდით დამიყვანა და ხელში ფურცელი შემაჩეჩა — წერილი, რომელსაც დედა არასოდეს გვაჩვენებდა.

მეგონა, დედაჩემის სიკვდილზე ამაზრზენი არაფერი იქნებოდა. შევცდი.
ის თითქმის სამი წელი იბრძოდა მკერდის კიბოსთან. ბოლოს ძლივს იწვა გამართული, მაგრამ იქითაც კი შიში გვაწუხებდა — ვჭამდი თუ არა კარგად, ჩემი ძმა რობერტი თავის ბილებს იხდიდა თუ არა, და მამის გულსაკაცის წამლებს მიატოვებდა თუ არა.
თუ გასამხნევებელი რამ ჰქონდა, ის იყო — დედა მაინც მშობელი იყო კიდეც მაშინ, როცა კვდებოდ, არასდროს მოეშვებოდა.
მარდი მას ჩავკრძალეთ და სახლში ჯერ ისევ ორთქლი ანტისეპტიკისა და მისი ლავანდრის ლოსიონის დარჩენილი სუნი ყარს.
ადამიანები მასხრად მეორადად იმეორებდნენ ერთსა და იმავე სიტყვებს:
„ის აღარ იტანჯება.“
„ის საოცრად ძლიერია.“
„დრო გაგიმართლებთ. კარგად იქნები.“
დრო არ დაგვეხმარა. ის მხოლოდ ჩუმს უფრო მძიმე გახდიდა.
სამი თვე საპატარობლოდ მასთან მხოლოდ საუბრის თქმასთან ერთად დამიბარა მამამ.
„იმისათვის, რომ უბრალოდ ვისაუბრო,“ — თქვა ტელეფონზე ნაზად, როგორც არასდროს.
სალონში შევედით — არაფერი შეცვლილა. დედის პალტო ისევ კარადაზე ეკიდა. ჩუსტები დივნის ქვეშ იდგა. ყვავილები არ იყო, მაგრამ მათიგან დარჩენილი სიცარიელე მუდმივი ჩანდა.
დეიდა ლაურა იჯდა მამას გვერდით — დედაჩემის უმცროსი და. დაძაბული ჩანდა, ხელებს მაგრად იჭერდა, თვალები ჰქონდათ სიწითლამდე მოღვრილი, თითქოს ადრე იპოვდა ბოდიში — მაგრამ ახლახანს არა.
მხოლოდ ვფიქრობდი: რა უნდა აქ?
„ჩემს გულწრფელობას გეტყვით,“ — მამამ ბოლოს თქვა. „არ მინდა საიდუმლოებები.“
ამედეც უნდა მომხდარიყო პირველი საგულისხმო ნიშნადი.
ლააურამ ხელი მაგრად ჩასჭდო მისას. მან არ გაიწია.
„მე ვხატულობ ადამიანთან,“ — მამამ თქვა. „არ მეგონა, ისეთი რამ მომხდებოდა. არ ვეძებდი.“
რობერტმა წარბი შეკრა. „რას ამბობს?“
მამა დაეჭვდა. „ლააურა და მე… ჩვენ ერთად ვართ.“
ოთახი თითქოს დატრიალდაურა. მას მივჩერებოდი, ველოდებოდი, რომ ეს ხუმრობა იქნებოდა. არ იყო.
„თქვენ… ერთად ხართ?“
„ვერ დაგეგმილა,“ — დააწყნარა ლააურა. „გთხოვთ მიგიღოთ. გლოვა უბრალოდ… ადამიანს შლის.“
მამა კი დაითანხმა. „ჩვენ ერთმანეთს გადავეყარეთ. ერთი და იგივე დანაკარგი გვქონდა. ასე გამოვიდა.“
რობერტი იდგა წამიერად. „თქვენ ერთი თვის შემდეგ გვეტყვით ამას — სამი თვის მერე.“
„ვიცი, როგორ ჟღერს,“ — მამამ უხმად თქვა. „მაგრამ ცხოვრება გადამდგარიაოა. დედის დაკარგვამ ეს მაჩვენა.“
ეს სიტყვა მტკივნეულად ჩამაგდო — მინდოდა დავღრიალებოდი, რომ ის იყო, ვინც დაკარგა ცხოვრება, არა მამა.
მერყეობა ვიგრძენი.
ლააურა მამის ხელს უფრო მაგრად შემოჭერდა. „ჩვენ თავს ვუყვარვართ. და ვთხოვთ დაქორწინებას.“
სიტყვები არ ეკუთვნოდა — ძალიან სწრაფი, ზედმეტი. თავი დავუქნიე, თუმცა არ მახსოვს რატომ. ჩემი ძმა ჩუმად გავიდა.
იმ ღამით მან დამირეკა.
„ეს არასწორია. არაფერია სწორი.“
„ეს გლოვაა,“ — უპასუხე უპასუხოდ. „ადამიანები უცნაურად იქცევიან.“
არ ვიცი, ვის ვცდილობდი დამემშვიდებინა.
შემდეგი კვირები სწრაფად და ჩუმად გადიოდა. არანაირი განცხადება, არც ზეიმი. მხოლოდ დოკუმენტები, დანიშნულებები და ჩურჩული საუბრები, რომლებიც გვეგონა, რომ არ ესმოდათ.
ლააურმა შემომთავაზა, ჩართულიყავი:
„გინდა ყვავილები ერთად ავარჩიოთ?“
„გინდა დარბაზს ნახავ?“
ყოველხელა უარვყავი.
„მე კარგად ვარ,“ ვეუბნებოდი. „რაც გინდათ აკეთეთ.“
ერთხელ მამა მაჯანაში ჩამიყვანა. „ნამდვილად თუ ხარ ამისთანა?“
ჩავფიქრდი და თავს დავუქნიე. „თუ ბედნიერია, ეს главноеა.“
მის შუბლი უკანასკნელად ხომალდივით მოედო.
ექვსი კვირის შემდეგ ქორწილის მიწვევა მოვიდა. ინტიმური ცერემონია. მხოლოდ უახლოესი ოჯახი. დიდხანს ვუყურებდი. დედის სახელი არც ერთს არ ეწერა — არც მინიშნება, არც აღნიშვნა იმაზე, თუ რამდენად ცოტა დრო გავიდა.
თუმცა მაინც წავედი.
ვიძახდი ხოლმე, რომ ეს ზრდასრული და საყვარელი საქციელია. ქორწილის დღეს ღიმილებით, შამპანური და ნაზ მელოდიით გარშემორტყმული, თავში ვიმეორებდი ერთსა და იმავე ტყულივით.
ეს მხოლოდ გლოვაა. ორი გაბზარული ადამიანი სითბოს პოულობს.
მერე რობერტი იდგა, გვიან მოვიდა, თვალები გათიშული, პიჯაკი ნახევრად ჩაცმული. ხელს წამავლო.
„კლერი. უნდა ვილაპარაკოთ. ახლავე.“
როცა მივხვდი რა არის, მან თქვა სიტყვები, რომლებმაც ყველაფერი გაანადგურა.
„მამა ისეთი არაა, როგორსაც თავს წარმოჩენს.“
მან არ ჩაუწია ხმა მანამ, სანამ ჩვენ თითქმის გარეთ არ აღმოვჩნდით. მუსიკა მოშორდა. სიცილი გახეთქილი იყო. სადღესასწაულო ქილა იქცეოდა. ამ ყველაფერმა გულისმწვავე შეგრძნება მომცა.
„რა ხდება?“ აღშფოთებით ვუკითხე. „ცერემონიას დააგვიანე. აქამდე როგორ მოხვედი?“
„ის almost არ უნდა მოსულიყო,“ — თქვა მან. მისი ხელი შერბდებოდა, როცა ჩემი ხელი მოიშორა. „მითხრეს, არ მოსულიყო.“
„ვისგან?“
რობერტი ბრუნდება დარბაზისკენ და ხმის ამოკლებულს უყურებს. „დედამ.“
მე თვალებს ვიფართოვებ.
„ეს არაა სახუმრო.“
„სერიოზულად ვამბობ.“
„დედამ მითხრა რაღაც… გონებამ მასზე თქვა რაღაცქო?“
„არა,“ — გამოტყდა მან სწრაფად. „მოერევა და აუცილებლად ამოვიღოთ.“
ჩვენი პოზიციის ერთ მხარეს კარადულები იყო. სტუმრები გვერდით გარბოდნენ, იღიმებოდა, ცივილური არაფერი იცოდნენ, რომ ჩემ ფეხები მოშორდებოდა.
„იურისტი დამირეკა დილით,“ — თქვა რობერტმა. „პირველად ვიფიქრე სპამია.“
„და?“
„მან იცოდა დედის სახელი. მისი დაავადება. ზუსტად დღეც, როცა murió.“
პირი გამიშრა.
„მან მითხრა, რომ დედამ უბრძანა მას, რომ როდესაც მამა მეორედ გათხოვდებოდა, შენ მოგნახო.“
სიცივე ჩაუყვა ზურგის ძარღვებში.
„ეს ჰგონია არამდგრადია. რატომ უნდა—“
„მიპოვნა,“ — შეიკრა რობერტმა.
„რა იპოვა?“
მას არ უპასუხა პირდაპირ. ის ყუთიდან გასვა — ღრმა კრემისფერი ნადუღი, დახურული.
„მან ეს დაწერა მას შემდეგ, რაც მიხვდა რომ კვდებოდა. სთხოვა მას, დაიტოვოს მანამ, სანამ საჭირო მომენტი არ დადგებოდა.“
ჩემი მზერა კონვერტზე გაიყინა.
„რა არის შიგნით?“
„სიმართლე მამაზე.“
გავაცინე ბოხად. „მამა დარჩა. მან იზრუნა მასზე. ყოველდღე იქ იყო.“
„ესიც ისაა, რისი ვნებაც დედას ჰქონდა, — რბერტმა ითქვა მოდუნებით. — მაგრამ გახსოვ მაგრონი?“
„კითხე,“ — ყვირილი გავუშვი.
„არ შემიძლია. აქ, ახლა არა.“
„რატომ?“
„იმან ერთხელაც იცოდე, აღარ დაბრუნდა უკან.“
ცერემონიის შიდა მხარეში ვინმე ჩემს სახელს დარეკა: „კლერი! ტორტს ამზადებენ!“
მე არ გავხდი.
„რა აღმოაჩინა დედამ?“ ისევ მოვუყევი.
რობერტმა სახე გადააქცია, თითქოს ცდილობდა გაეღვიძა.
„მან გაიგო, რომ მამა მას აცდენდა წლები — არა მხოლოდ მცირე რამეებზე, არამედ იმაზე, ვინ იყო სინამდვილეში.“
„ეს ძალიან ბუნდოვანია,“ — გავბრაზდი. „მორჩი იმის გაკეთებას.“
მან შემომხედა. „გახსოვს, როგორ დაინახა ლაურა უფრო ახლოს, როცა დედა ავად გახდა?“
„დიახ. თქვა, რომ დახმარება სჭირდებოდა.“
„და როგორ მამა მუდამ იტაცებდა მას დარჩენას? როგორაც ის სულ იყო იქ, როცა დედა ცუდად იყო?“
„გლოვა ხალხს შეკრავს,“ — ვთქვი, თუმცა ხმას სიმყარე არ ჰქონდა.
„ან დაიმალა რაღაცეები.“
თავი გავაქნიე. „თუ შენ იმას გულისმობ, რაც მგონია—“
„მე იმას ვამბობ, რაც დედამ დაწერა,“ — თქვა მან. „მამა ბევრის განმავლობაში ურთიერთობდა ვინმესთან. და როცა ყველაფერი გამოვლინდა… ეს ადამიანი უცნაურად არ იყო.“
„დეიდა.“ — ჩემი ხმა ვარდებოდა.
„არის კიდევ,“ — რობერტმა ჩუმად დაამატა. „არის ბავშვი—საღად ბოლომდე ყველას ეგონა, რომ სხვას ეკუთვნოდა.“
„რა ჰა?“
რობერტი ბალიშისკენ გადახედა. სტუმრები იღიმოდნენ. მამაც იქ იყო.
„ვგულისხმობ,“ — მან თქვა ჩურჩულით, — „ამ ქორწილმა არ დაიწყო მხოლოდ დედას სიკვდილით.“
ხელი გავხსენი, მაგრამ მან ხელი აღმართა. „აქ არა. გვჭირდება ფუსფუსი. იმიტომ რომ როცა მოგიყვებით, რაც წერილშია…“
მან კონვერტი ჩამადო ჩემს ხელში.
„…გიგნდებით, რომ დედა იცოდა, რომ მას მწუხარებით აბრალებდნენ სიკვდილში.“
მუსიკა კვლავ გაიზარდა. ვინმემ პატარ-პატარა ფოიერვერკები დაანთო. ხელთ ფურცლის სიგრძე ვიგრძენი — სიმძიმე სიმართლის, რომელიც ყველაფერს გაანადგურებდა.
ჩვენ უბრალოდ გავჩერდით. ცხოვრება სულ რამდენიმე ნაბიჯით ახლოს მოყვებიდა, ისეთი შეგრძნება მქონდა, თითქოს ჩემი ცხოვრება გაიყო. შევიკავეთ პატარა საძინებელი ოთახი. წარმოიშვა იარა, სკამები დარჩა. ფანჯარა ოდნავ გაიხსნა ჰაერისათვის. რობერტმა კარი დახურა.
„დაჯექი,“ — თქვა მან.
დავჯექი. ფეხები ძლივს მეხმარებოდა. რობერტი წინ იდგა, კონვერტი როგორც საშიში საგანი ეჭირა.
„პირდები რამეს ჯერ?“ — თქვა მან.
„რა?“
„პირდები, რომ არ ჩაერევი. არ გაწყვეტ. სანამ ვცხებები.“
ვნებამ დავეთანხმე. მან აქცია ბეჭედი. ქაღალდი ფრთხილად ჰქონდა მორეულ-დალაგებული, წერილი ხელნაწერი იყო ნაცნობი და მტკივნეული.
„ის იწყება როგორც განშორება,“ — რობერტმა ნაზად თქვა. „ის დაწერა, იცით, რომ მე არ ვიყო იქ, რომ ავხსნა.“
მან ღრმად სუნთქა და დაიწყო კითხვა.
„ჩემ შვილებო. თუ ამას კითხულობთ, მაშინ ჩემი შიშები დაემატა სიმართლეს. და ეს იმას ნიშნავს, რომ მე არ ვიცხოვრე თქვენ დასაცავად.“
ჩავიკარი ხელი ბგერში.
„მე არ გითხარით ამას ცოცხლად, რადგან არ მინდოდა ჩემი ბოლო თვეები კონფლიქტით გავსებულიყო. უკვე გადაღლილი ვიყავი. უკვე ვიყავი ტკივილისში. ჩემი ბოლო დღეები სიყვარულით მინდოდა არ დავთმობოდია ღალატების გამჟღავნებას.“
გულზე შეკუმშვა მომხვდა.
„მე შემთხვევით გავიგე. შეტყობები, რომლებიც არ უნდა გვენახა. თარიღები, რომლებიც არ ემთხვევა. ფული, რომელიც ჩუმად მოძრაობდა, როგორც არ ვიფიქრებდი, რომ შემამჩნევდი.“
ხელი ამიკანკალდა.
„პირველად ვიფიქრე, რომ ვცდებოდი. შიში ჩემს გონებას მორიგებდა.“
მოგვიანებით — ქაღალდის ფურცელი შუშის ხმაურით დაიძრა.
„მაგრამ სიმართლე არ ქრება იმით, რომ შენ ზედმეტად სუსტად ხარ, რომ მისთვის თვალის დახურვა შეიძლება. ეს უცხო არ იყო. ეს ჩემი და იყო.“
თავი დამეხუჭა.
„მე მისთვის ერთი შანსი მივეცი, რომ იყო პატიოსანი. მშვიდად ვკითხე. მინდოდა მეყო მიზეზი, რომელთანაც ვიცხოვრებდი.“
ტირილი მეწვოდა თვალებში.
„მან მითხრა, რომ მე წარმოვიდგინე. რომ ჩემი ავადმყოფობა მაძლევდა ეჭვებს. რომ დამესვენა.“
რობერტის ხმა ოდნავ შეჭმუხნულა, როცა განაგრძო კითხვა.
„მე დავიჯერე. იმიტომ, რომ როცა ოდე მყვანხარ, ათწლეულების შემდეგ, პირველად საკუთარ თავს ეჭვი გინდა, სანამ მას დაეჭვება.“
ჩუმი შემოვიდა.
„მაგრამ მე გავაგრძელე დაკვირვება. ჩუმად. და მაშინ მივხვდი უარესი რამ. ბავშვი, რომელიც ყველას ეგონა სხვას ეკუთვნოდა… მისი იყო.“
„არა,“ ჩავიბურტყუნე.
რობერტმა თავი დაუკრა. „ამისი მამაა მამა.“
მე თავს ტელეფონივით ვაქნევდი. „ეს არ შეიძლება. ვინმემ შეამჩნია.“
„მან შეამჩნია. ბოლოს.“
რობერტმა კითხვა გააგრძელა.
„როცა გავიგე, ყველაფერს ჰქონდა მიზეზი. რატომ დარჩა. რატომ არასდროს წავიდა. რატომ თამაშობდა მაშინ დამქორწინე ქმრის როლს, როცა მეორე ცხოვრება ჰქონდა ჩემ გვერდით.“
სიტყვები სხეულს ჭრილობებს ჰგავდა.
„მას არ ჰყავდა სიყვარული, რომელმაც აქ დატოვა. ეს ღირებულება იყო. რასაც ფლობდა. რაც უნდოდა, რომ წაიღოს, თუ წავიდოდა.“
გოგორც ფრჩხილებს გულზე ვიჭერდი.
„მან ირწმუნა, რომ სიახლოვე დაელოდებოდნენ,“ — ბოლოს რობერტმა თქვა. „ელოდნენ იმას, რომ დედა მოკვდებოდა. ელოდნენ, რომ ღიად იქნებოდნენ ერთად. ელოდნენ ქონების მემკვიდრეობას.“
სკამი ისე სწრაფად ავხტი, რომ სკამი ხმამაღლა დაიხარა.
„არა. ეს არაა—“
„იგი არ დაუპირისპირდა,“ — რობერტმა შემოჭრა. „ის მოამზადა. ჩუმად განაახლა თავისი ვილი. იურიდიულად. ყველაფერი ჩვენზე დარჩა.“
ჩავხედე მას. „მამა არაფერს არ მიიღებს. ლაურა არაფერს არ მიიღებს.“
მცივი სიცილი მომინდა — კბილებით, უცაბედად.
„აქ მთელი ქორწილი, ყველაფერი—“
„ისინი ფიქრობენ, რომ უკვე გაიმარჯვეს,“ — თქვა რობერტმა.
კარი გაიღო.
„კლერი?“ მამა შემომცდა. „ყველაფერი რიგზეა?“
რობერტმა ფურცელი აალაგა და კონვერტში ჩადო.
„კი,“ ვუპასუხე. „მალე გამოვალთ.“
კარი ისევ დაიხურა.
გავყლაპე. „რა ვიქნებით?“
გარეთ მუსიკა კვლავ იღიმოდა.
ტორტი მზად იყო ჭრილისთვის.
და მამას არ ეცოდინებოდა, რომ მისი ზეიმი გამხდარიყო პასუხის გველი.
ჩვენ ერთად დავბრუნდით მიღებაზე. მამამ მაშინვე გვინახა და შვებით ჩაეცინა.
„აქ ხართ. ვნერველობდი.“
„უნდა ვილაპარაკოთ,“ — ვთქვი.
მისი ღიმილი წავიდა. „შემდეგ შეიძლება?“
„არა.“
ნუ საუბარი დუმდა. ლაურა მოთმინებით გაიშალა.
რობერტი წინ წამოვიდა. „დედამ ყველაფერი იცოდა.“
„რა იცოდა?“ — მამა ჰკითხა.
ფურცელი ავიღე. „ის იცავდა შენ და შენს და. ის იცოდა ბავშვზე. და ის იცოდა, რატომ დარჩი.“
ლააურამ მისი სახელი გაუცინა.
„დაწყებე.“ მამა გაღიზიანდა.
რობერტმა განაგრძო. „იგი უზარმაზარ რიცხვებს ვერ გადადგამს.“
როცა ყველაფერი დასრულდა, წავედით შორს, სიტყვა არ უთქვამთ.
რამდენიმე თვეში ლაურა და მათ შორისაც წყვეტილი. სიყვარული კი სწრაფად ქრება, როცა აღარაფერი დარჩა მემკვიდრეობად.
დედა მართალი აღმოჩნდა. ის სიკვდილს არ მოუგონა. მან ჩუმად მოიგო.







